چکیده

این مطالعه به بررسی ویژگی‌های مورفولوژیکی، مورفومتریک و هیستومورفومتریک دیسک‌های بین مهره‌ای   سینه‌ای و کمری در خوکچه هندی می‌پردازد. هدف اصلی این تحقیق، ارائه داده‌های پایه برای مطالعات مقایسه‌ای در زمینه دامپزشکی و پزشکی، به ویژه در ارتباط با بیماری‌های کمری شایع است. در این مطالعه، 5 خوکچه هندی مورد بررسی قرار گرفتند و ویژگی‌های مورفولوژیک و مورفومتریک دیسک های بین مهره ای سینه ای و کمری با استفاده از تصاویر میکرو‌سی‌تی و تشریح ماکروسکوپیک اندازه‌گیری شدند و با یکدیگر مورد مقایسه قرار گرفتند.

نتایج نشان داد که 13 دیسک سینه‌ای و 6 دیسک کمری در خوکچه هندی شناسایی قرار دارد. دیسک‌های سینه‌ای از شکل گرد در ناحیه T1-T3 به ساختارهای مثلثی و قلبی شکل در ناحیه T4-T13 تغییر می‌کنند، در حالی که دیسک‌های کمری شکل قلبی ثابت‌تری دارند. نتایج مورفومتریک تفاوت‌های آماری معناداری را نشان داد به‌گونه‌ای که دیسک‌های کمری در پهنای جانبی، پشتی-شکمی و مساحت دیسک، حلقه فیبروزی و هسته‌ پالپی بطور معناداری بزرگ‌تر از دیسک‌های سینه‌ای بودند. به ویژه، افزایش قابل توجهی در پهنای جانبی و مساحت دیسک مهره های L5 و L6 کمری مشاهده شد. دیسک‌های بین‌مهره‌ای سینه ای تغییرات نوسانی در برخی پارامترها مانند ارتفاع پشتی و شکمی نشان دادند. از نظر بافت‌شناسی، هر دو نوع دیسک دارای هسته پالپی، حلقه فیبروزی و صفحات انتهایی سازمان‌یافته بودند. صفحه انتهایی از غضروف هیالین، فیبروغضروف، غضروف کلسیفیه و مراکز استخوان‌سازی ثانویه با کانال‌های عروقی بزرگ و ترابکول‌های استخوانی تشکیل شده بود.

نتایج این مطالعه نشان می‌دهد که اگرچه دیسک‌های بین مهره‌ای سینه‌ای و کمری در خوکچه هندی از نظر بافت‌شناسی ویژگی‌های کلیدی را حفظ کرده‌اند، اما ویژگی‌های مورفولوژیکی و مورفومتریک متمایز آن‌ها نشان دهنده انطباق با نیازهای بیومکانیکی است. با این حال، به دلیل وجود تفاوت‌های اساسی بین انسان و خوکچه هندی، استفاده از این گونه به عنوان مدل تحقیقاتی برای دیسک‌های بین مهره‌ای انسان باید با احتیاط صورت گیرد.

ستون فقرات، جوندگان، میکرو‌سی‌تی  

عارضه دررفتگی استخوان کشکک یکی از دلایل اصلی لنگش در سگ بوده و از رایج‌ترین عواملی است که حیوانات خانگی را راهی اتاق عمل می‌کند. در این عارضه، استخوان کشکک از وضعیت طبیعی خود خارج شده و حرکت حیوان، با مشکل مواجه می‌شود‌. هرچند این عارضه در گربه‌ها هم رخ می‌دهد اما بیشتر گزارشات در سگ‌ها و بهخصوص در سگ‌های نژاد کوچک و عروسکی دیده می‌شود. دررفتگی استخوان کشکک در صورتی که رو به وخامت برود، جلوی فعالیت طبیعی سگ‌ها را می‌گیرد و برای آن‌ها و صاحبانشان معضل بزرگی ایجاد می‌کند. آمار فراوانی آن توسط محققان مختلف مورد توجه و بررسی قرار گرفته است. اما به رغم روند رو به رشد نگهداری سگ‌ها طی چند سال اخیر، اطلاعاتی در خصوص بررسی این عارضه در شهر کرمانشاه، طی جستجو در منابع علمی در دسترس، یافت نشده است. بنابراین هدف از این پژوهش بررسی فراوانی و توزیع عارضه در رفتگی استخوان کشکک در سگ‌های ارجاعی به درمانگاههای شهر کرمانشاه میباشد. بدین منظور با مراجعه به درمانگاههای مختلف در سطح شهر کرمانشاه، پرونده‌های معاینات فیزیکی و رادیولوژیکی سگهای مبتلا به دررفتگی استخوان کشکک، از سال 1398 تا کنون بررسی شدند و سوابقی مانند: سن، جنس، نژاد، وزن بدن و درجه در رفتگی یادداشت شد و پس از دسته‌بندی، داده‌ها مورد ارزیابی و تحلیل‌های آماری قرار گرفتند. براساس نتایج ما مشخص گردید که دررفتگی استخوان کشکک در نژاد شیتزو 67/33% و پامرانین 53/26% بیشترین فراوانی را دارد (5P < 0/0)، سگ‌های ماده (48/%74) بیشتر از سگ‌های نر (51/%25) (5P > 0/0) تحت تاثیر قرار می‌گیرند، وضعیت اندام درگیر نیز مشخص کرد که پای چپ (81/40%) بیشتر از پای راست (65/32%) درگیر می‌شود (5P > 0/0)، همچنین مشخص شد که بیشتر سگ‌هایی که وزن و سنی به ترتیب بین 7-3 کیلوگرم (69/84%) و 7-3 سال (59/79%) داشتند درگیر این عارضه شدند (5P < 0/0). در ادامه مشخص گردید که شایعترین درجه دررفتگی درجه 2 (67/33%) بوده است و این عارضه در سگ‌های عقیم شده (42/71%) بیشتر از سگ‌های عقیم نشده (58/28%) مشاهده شده است (5P < 0/0). با توجه به اهمیت رخداد این عارضه در وقوع لنگش در سگ‌ها و نبود اطلاعات کافی در زمینه فراوانی این عارضه، توجه به عوامل موثر بر رخداد آن در کنترل و پیشگیری از عارضه و لنگش اهمیت بالایی دارد. کلمات کلیدی: دررفتگی استخوان کشکک، سگ، وزن بدن، سن، درجه دررفتگی، جنسیت